Duyurular

Anamur ile ilgili genel bilgileri paylaştığımız web sayfamız açılmıştır. Herkese hayırlı olsun. Görüş ve düşüncelerinizi bizimle paylaşırsanız seviniriz


Vefat eden yakınlarınızın bilgilerini gönderin yayınlayalım.


Düğün, ölüm, sünnet vss duyurularınızı bize gönderin yayınlayalım.Bütün eş dostunuzun bilgisi olsun.


Mersin Hava Durumu
Anket
Döviz Bilgieri
Merkez Bankası Döviz Kuru
  ALIŞ   SATIŞ
USD 7,3708   7,3841
EURO 8,9420   8,9581
       
Özlü Sözler
Geçinin sumağa ettiğini, sumak da geçiye eder...
Sponsorlarımız
Ziyaretçi Bilgileri
Bugün: 14
Dün: 93
Toplam: 6214
GERALİ(HAMÇÖKELEK)


GERALİ (HAMÇÖKELEK):

      

    Gerali türküsü çeşitli tartışmalara konu olmuş bir türküdür. Türkü ve oyunun adına bazı yerlerde Hamçökelek dense de kanımızca bu oyunun adı Gerali dir. Gerali bir kişi adıdır. Oyun ve türkü bu kişinin adı ile anılmaktadır. Hamçökelek ise türkünün içinde geçen bir kelimedir sadece...Aşağıda anlatacağımız hikayesinde de görüleceği üzere Gerali türküsünde, eşlerinden bıktığını anlatmak ve kurtulmak için "boğazına dursun hamçökelek" demeyle bir serzenişten bahsetmektedir. Çökelek dediğimiz(bölgede keş denilmektedir) ise içine bir şey karıştırmadıkça saf, ham haliyle yendiği zaman boğazda kalır.Üzerine bir şey içmeniz gerekir...

 

    Burada Gerali türküsü ve oyunundan bahsederken çeşitli araştırmalardan da bahsedeceğiz.. Anamur'daki türkünün hikayesinde Gerali bir efedir, yiğit bir delikanlıdır. Bir zaman dağda yaşamış eşkiyalık yapmıştır. Bu tez yapılan bazı araştırmalar sonucunda doğrulanmaktadır. Nedeni ise Ege bölgesinde de bir Gerali nin yaşadığı ve bu bölgede gezdiğidir. Mehmet BAYRAK'ın 1980 yılı Çağdaş Gazeteciler Derneği araştırma ödülü alan Eşkiyalık ve Eşkiyalık Türküleri adlı kitabında Gerali den bahsedilmekte ve Gerali türkülerine yer verilmektedir. Bueserde Gerali türküsünün öyküsü şöyle anlatılmaktadır:

 

 

      " Asıl adı Kara Ali olan Gerali, Ödemiş'e bağlı kendi adıyla anılan bir köydendir.Karaosmanoğlu'nun derebeyliği zamanında(19.yüzyıl) yaşadığı biliniyor.Karaosmanoğlu, Saruhan sancağında otururmuş.Saruhan o zaman İzmir'e bağlaymış.Hangi nedenle dağa çıktığını kesinlikle bilmediğimiz Gerali, Karaosmanoğlu'nun egemenliğindeki Manisa-İzmir yöresinde dolaşırmış.Karaosmanoğlu ile ters düştüğü ve birbirlerine karşı amansız bir mücadeleye giriştikleri türkülerden kesinlikle anlaşılıyor..Bir söylentiye göre, anası Gerali'nin Karaosmanoğlu'na savaş açmasına razı değildir. <Osmanlı, tavşanı araba ile avlar> diyen anası, onu mücadelesinden geri çevirmeye çalışır.Ancak başaramaz.

    

Gerali'nin uzun süre dağlarda dolaştığı ve hayatını Karaosmanoğlu ile takışmakla geçirdiği anlaşlıyor...Türkünün şu dörtlüğü bu kaybedişi açıkça dile getiriyor.

                      Oturttular beni bir değirmenin bendine

                      Gerali söyler kendi kendine

                      Şimdi geldin mi Osmanlının andına

                      Gençlik elden gitti dedi Gerali

Gerali türkülerinin çokluğu, onun halk arasında yaygın bir üne kavuştuğunu gösteriyor. Halk türkülerinde Gerali'ye hep sevgiyle yaklaşıyor ve onun öldürülmesinden duyduğu üzüntüyü dile getiriyor..." Kaynaklar(*) bakınız...

    

FOTOĞRAF: Kemancı Yanık Hacı

 

 

Türkünün ve oyunun Anamur'da anlatılan hikayesi de şöyledir:

 

 

Anamur'un uzak köylerinde yaşamış olan Gerali,herkesçe sevilen sayılan bir yörük yiğidi imiş. Gördüğü bir haksızlık üzerine kendini ortaya atmış ve bir müddet eşkiyalık hayatı yaşamış. Bu yaşantısı bile sevilmesine sayılmasına engel olmamış. Çünki haklının yanında, haksıza karşı bir eşkiyalık yapmış.Anası, babası acaba oğlumuz eşkiyalığı bırakır da dürüst bir hayat yaşarmı düşüncesi ile Gerali'yi evlendirmek isterler. Ana ve Babasının bu istekleri doğrultusunda Gerali bir kızla evlenmiş.Evlendiği ilk kızın adı Hediye dir. Bu evlilikten bir müddet sonra Gerali, Hediye'nin üstüne bir kız daha alır. İkinci eşinin adı da Dudu dur.   Gerali, bir zaman iki eşiyle de gayet mutlu bir şekilde yaşar gider.Zaman ilerledikçe şartlar değişir...yaşantı güçleşir.Hanımları geçindiremez olur. Birine birşey alsa, diğeri daha fazlasını istermiş.Gerali iki eşine de dayanamaz ve içini türkülere döker.....

 

OYUNUN TÜRKÜ SÖZLERİ(ANAMUR)

 

Birine aldık bir edik(*)

Ötekine de alalım dedik

İki avrat aldıkta bir haltmı yedik

Geralim hey hey..

Geli geliver kız sekerek

Boğazına dursun hamçökelek

 

Avradın kötüsü kötüden kötü

Dolapta kokutmuş yüz dirhem eti

Başına düşürmüş sirke ile biti

Yandım kötü avrat elinden hey

Geli geliver kız sekerek

Boğazına dursun hamçökelek

 

Gerali dedikleri de bir ala dana

Çekmiş bıçağı çımış meydane

Birinin adı Hediye,birinin adı Dudu'ya

Yandım iki avrat elinden hey

Geli geliver kız sekerek

Boğazına dursun hamçökelek

 

Gır atıma binerim karlı dağlar aşarım

Canımı sıkmayın avratlar da

İkinizi birden boşarım

Yandım iki avrat elinden hey.hey

Geli geliver kız sekerek

Boğazına dursun hamçökelek

 

 

 

Mehmet BAYRAK'ın Eşkiyalık ve Eşkiyalık türküleri adlı kitabında ise Gerali Türküleri şöyle belirtilmektedir...

 

 

Hayda Gerali dedikleri bir ince uşak

Başına şal bağlamış, beline kuşak

Arkasına toplamış binbeşyüz uşak

Dağları bedesten eden Gerali

Gerali dedikleri de bir kara dana

Çekti bıçağı koptu meydane

Gerali'yi doğuran ana gelmez cihana

Dağları bedesten eden ince Gerali

Kuyucak'tan çıktım sökün eyledim

İndim Aydın'a mekan eyledim

Karaosmanoğlu'nu mekanından eyledim

Dağları bedesten eden aslan Gerali

Beydağı'nın arkasında kaplan inleri

Arkamızdan gelen Türkmen beyleri

Yetiş et de küçük Efe inlet günleri

Gençlik elden gidiyor der ince Gerali

Şu Aydın'ın içinde oldu bir oyun

Kanaraya gelmiş kurbanlık koyun

Cellad geldi kalk Ali'm soyun

Kader böyle imiş diyen Gerali

İndim şu Aydın'a kollarım bağlı

Konağın önünde urganım yağlı

N'ettim n'eyledim sana Karaosmanoğlu

Nedir bu hayinliğin der aslan Gerali

Merdivenden inerken midem bulandı

Okundu fermanım kalbim inandı

Dört yanıma baktım asker donandı

Mukadder bugüne imiş der ince Gerali

Beydağı'nın arkası bayır değilmi

Kıratımın yediği çayır değilmi

Dün geceki düşler düşlerim hayır değilmi

Vurman ürküdün diyen aslan Gerali

 

Kaynaklar: 

1- Ün dergisi, sayı: 112-113/1943

2- Yusuf Ziya Demirci:Anadolu Köylerinin türküleri,1938.S.297

3- Ferruh ARSUNER: Batı Anadoluda Zeybekler ve Zeybek Oyun Havaları MİFAD Arşivi No: 1455 S.22

4- Dr.Mehmet TUĞRUL: Çal köylerinden Derlenmiş...(Basılmamış derleme)MİFAD arşivi No: 1390

5- Hüsnü YÜKSEL: Demirci Eşkiya Türküleri Hakkında bir tetkik S.92-94

 

 

OYUNUN NOTALARI:

 

 

 

© Copyright 2020  V4.1 Tüm Hakları Saklıdır. | Dernek Sitesi | Köy Sitesi


Top